Battle of Mołotków

Це ж напевно так треба, бути в Болгарії і найти інфо про битву під Молотьковою (рідним селом). Історію я то знав, але от офіційних документів де згадується старовинна назва села я не мав.

UPD (2015): А ще будучи в Польщі, на пару польських джерел натрапив.

http://www.brzesko.ws/_brzesko/documents/news/2006/11/jr_dl.htm

Panorama_Bitwy
Panorama pola bitwy pod Mołotkowem stoczonej 29 X 1914

 

jr_lp_2

 

The ‘Battle of Molotkow (Polish: Bitwa pod Molotkowem) took place on October 29, 1914, near the village of Mołotków (Molotkiv), Austrian Galicia (current Ukraine). 2nd and 3rd Infantry Regiments of Polish Legions clashed with units of the Russian Imperial Army, which had invaded Galicia (see Russian occupation of Eastern Galicia, 1914–15). Polish forces were part of Tactical Group of General Karol Durski-Trzaska.

On October 29, the Group of Durski-Trzaska attacked Russian positions in the outskirts of Molotkow. Polish 4th Battalion commanded by Boleslaw Roja managed to reach the center of the village, but was then stopped and forced to retreat. Meanwhile the bulk of both 2nd and 3rd Regiments, with some 6000 soldiers, fiercely resisted 12 battalions of Russian infantry (15 000) soldiers, supported by 24 machine guns and 16 cannons. The Russians broke through Polish positions, forcing both regiments to retreat, in order to avoid encirclement.

Polish losses amounted to 200 dead, 300 wounded and 400 captured by the enemy. The Russians lost 100 dead.

The Battle of Molotkow was commemorated in the interwar period on Tomb of the Unknown Soldier, Warsaw, with inscription “MOLOTKOW 29 X 1914”. The inscription was removed by Communist authorities, and returned after 1990.

Bitwa pod Mołotkowem – walki 2 Pułku Piechoty i 3 Pułku PiechotyLegionów Polskich z Grupy Taktycznej gen. K. Trzaski-Durskiego prowadzone w dniu 29 października1914 pod Mołotkowemna Ukrainie (ukr. Молодкiв) przeciwko oddziałom rosyjskim.

Grupa Taktyczna gen. K. Trzaski-Durskiego (późniejsza II Brygada Piechoty Legionów) rozpoczęło 29 października 1914 atak na nadciągające jednostki rosyjskie. 4 batalion 2 ppLeg pod dowództwem kpt. B. Roi dotarł w walkach do centrum Mołotkowa, gdzie został zatrzymany i zmuszony do odwrotu. Oddziały 2 i 3 ppLeg, w sile ok. 6 tys żołnierzy, bez broni maszynowej, walczyły z przeważającymi siłami Rosjan – 12 batalionów piechoty (ok. 15 tys żołnierzy), wspierane przez 16 dział i 24 karabiny maszynowe. Rosjanie przedarli się na tyły legionistów, zagrażając ich okrążeniem. Po wycofaniu się i przeprawie przez Bystrzycę, legioniści zajęli pozycje w Pasiecznej i pod Zieloną.

Polacy stracili w walkach poległych ok. 200 legionistów i ok. 300 rannych. 400 dostało się do niewoli. Rosjanie stracili ok 100 zabitych, kilkuset rannych i jeńców. Polacy zostali częściowo rozproszeni i ci którzy zdołali uniknąć niewoli, wracali jeszcze przez kilka dni do swoich pododdziałów.

Walki pod Mołotkowem zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w okresie II RP i po 1990 r.: „MOŁOTKÓW 29 X 1914”.

The heroes of Nadworna, Molotkow, Pasieczna, Rafajlowa; the splendid participants in the more recent fights at Somosierra — the attack on Rotikna — offer you the position of honor in the family of the legion, and, utilizing your rich experiences, we will together go forward to victory and fame.

STANISLAWOWSKO-KOLOMYJSKO-STRYJSKA LANDS

In 1914, the Russians, led by General Ruzszky, seized Stryj.  In the Marcinkowice battle in Gorgany between the Legions and Russians, J. Zalewski was killed.  On the graves of Legion members killed in Gorgany near Molotkow, a fenced monument was erected.  The grave was remembered until 1939.  Our fathers, and grandfathers–men had to leave their families and were enlisted into the Austrian army, which moved back beyond the Carpathian Mountains.  Others fought on the Balkan front, where most of the Poles from Stryj ended up.  During the occupation of Stryj, the Russians organized stops for the horses in some larger yards.  In June 1915, after the successful Austrian offensive, Stryj was freed from Russian occupation.  The retreating Russians took hostages, among whom were Makuszynski, S. Dienstl, and Scholta.  The march of the Russian army into Stryj in 1914 was depicted in a film, which was produced in Poland in 1980.  It was based on the book written by the one of the citizens of Stryj, Pes Stark.  He also designed the backround for the film “Austeria”, which is the name of an inn in the suburbs of Stryj.  The film, which presents the religious rituals of the Chasids in Poland, was also shown in England.  Currently, a Polish composer, K. Penderecki, is working on the opera titled “Austeria”.

Google: Molotkow

molotkow_galicia_google

PolskieRadio.PL: Bitwa pod Molotkowem.

29 października 1914 polscy dowódcy zdecydowali się zaatakować siłami 2 i 3 Pułku Piechoty Legionów miejscowość Mołotkowo, znajdującą się ok. 10 km na północny zachód od Nadwórnej. Jednostki legionów przekroczyły nad ranem most na rzece Bystrzycy i zajęły pozycje, przygotowując się do szturmu na Mołotkowo.

– O 8.30 nasza artyleria zaczęła strzelać w kierunku na Sołotwinę (czyli dalej na północny zachód – przyp. red.). O godzinie 9, gdy schodziliśmy ze stoku Jaworów, bardzo daleko, na wzgórzach na północnym zachodzie zaczęło widać gęste sznureczki kolumn. To byli Moskale – wspominał gen. Malinowski.

Jacek Kachel blog “Bitwa pod Molotkowem”

Tymczasem główne siły oddziałów le­gionowych, po przekroczeniu Karpat, roz­poczęły akcję w kierunku północnym. Opanowano Zieloną i skierowano się ku Sołotwinie na Nadworną. Ostatnia faza walki o Nadworną rozegrała się na wzgó­rzach między Nadworną a Mołotkowem, gdzie grupa oskrzydlająca kpt. Hal­lera, zetknąwszy się z batalionem Roi, przybywającym spod Sołotwiny, od­rzuciła tylne straże Rosjan w kierun­ku północnym. W ciągu trzech dni, wśród zwycięskich potyczek z najpo­ważniejszym dotychczas bojem pod Nad­worną, w którym wzięły udział główne siły legionowe, zakończone zostały działania wstępne, mające na celu opanowanie sta­nowisk wyjściowych. Batalion kapitana Fabrycego, który szedł z pomocą, rozłożył się w Mołotkowie, wysyłając 9 kompanię naprzód. W noc tę, tuż przed bitwą mołotkowską poniosła wspomniana kom­pania pod Sołotwiną bardzo ciężkie straty: zginęło trzech chorążych.
W dniach następ­nych oddziały stoczyć miały dalsze walki, które zakończyły się wielką bitwą pod Mołotkowem. O świ­cie 28 paźdzernika pod silnym naporem przeważają­cych oddziałów rosyjskich doszło do przegrupowania legionistów. Prowadząc ciężki bój odwrotowy, w którym poniósł dość znaczne straty, Roja wycofał się pod wieczór na Mołotków. W tym samym dniu pod wieczór batalion III/2 p. p. Ka­zimierza Fabrycego stoczył ciężką walkę z silną kolumną Rosjan, ma­szerujących od strony Sołotwiny pod Babczem (na wschód od Mołotkowa). Obie te walki były oznaką nadciągającej powa­żnej burzy, z którą się miały spotkać od­działy legionowe. Rosjanie bowiem sprowadzili posiłki, aby zatrzymać ofensywę austriacko-polską, a później wrócić w Karpaty.

punk opatrunkowy podczas bitwy pod Młotkowem

mjp_52_6
Bitwa pod Mołotkowem, punkt opatrunkowy nad Bystrzycą Nadwórniańską, 29 października 1914, nr inw. MJP/52
punk opatrunkowy podczas bitwy pod Młotkowem from PDF
http://caw.wp.mil.pl/plik/file/wydawnictwa/2015/Legiony/Legiony_wklejka2.pdf

 

Matkowski ??? i Klinowski Jan (legionista)
Matkowski ??? i Klinowski Jan (legionista)

Młody żołnierz po raz pierwszy uczestniczył w wielkiej bitwie, w której stroną była cała II Brygada. Znalazł się pod ostrzałem nowoczesnej broni i działaniem artylerii. Całodzienny bój z przeważającym liczebnie przeciwnikiem nie był do wygrania, tym bardziej, że obok Rosjanie przerwali front austriacki i groziło im okrążenie.  W tym kry­tycznym położeniu uratowało sytuację przeciwuderzenie zorganizowa­ne przez legionistów. Zmęczeni i zdziesiątkowani legioniści wycofali się. Bój pod Mołotkowem był drugim i osta­tecznym egzaminem żołnierskim II Bry­gady L.P. Egzamin ten żołnierz legionowy zdał chlubnie, przez cały dzień bowiem wytrzymał na sobie napór przeciwnika zarówno silniejszego liczebnie, jak lepiej wyćwiczonego, a przede wszystkim zna­komicie wyposażonego w techniczne śro­dki walki. Mimo poniesionych strat, któ­re sięgały kilkuset (ok. 400 zabitych i wie­lu rannych), legioniści nabrali do siebie zaufania, uwierzyli w swe siły, a krwawy chrzest ogniowy, nielicznych jeno wytrą­cił z równowagi i szeregów. Po bitwie legioniści okrutnie psioczyli na Austriaków, którzy uzbroili ich w werndle i amunicję tak zaśniedziałą, przeżartą rdzą, że wystrzelona kula często stawała w połowie lufy. Luźną amunicję nosili żołnierze w chlebakach, z powodu ciężaru wielkokalibrowych patronów. Pamiętać należy, że każdy patron musiał być oddzielnie wystrzelony, bo werndl nie znał jeszcze magazynków. Nieraz wśród tej, w ciągu będące j, tragedji – musiałem się zaśmiać na wi­dok drobnego legjonisty, objuczonego chleba­kiem z amunicją, dosięgającym ziemi i z karabi­nem dwa razy dłuższym od niego. Tak Austrja lekceważyła sobie to wojsko legjonowe, które z naiwną śmiałością parło naprzód i usiłowało przeciwstawić się nowoczesnej broni ręcznej i maszynowej

– wspomina Władysław Matkowski.

 

Polskie i brzeskie drogi do odzyskiwania niepodległości.

Tam w walkach w rejonie Przełęczy Pantyrskiej druga brygada uzyskała swoje imię „ Żelazna Brygada”. Jej hymn mówi również o innych bitwa stoczonych przez żołnierzy – Polaków – Legionistów .Najbardziej krwawą bitwą stoczoną na tamtym froncie było walki pod Mołotkowem.

Uroczystości rocznicowe na polu bitwy pod Mołotkowem.

Opis obrazu: Fragment mszy św. polowej. Kazanie wygłasza ks. kapelan Władysław Antosz. W pierwszym rzędzie siedzą od lewej: dowódca 6 DP gen. Mieczysław Smorawiński, dowódca 5 DP gen. Walerian Czuma, dowódca 11 DP gen. Kazimierz Łukoski, dowódca Okręgu Korpusu VI Lwów gen. Bolesław Popowicz, minister reform rolnych Witold Staniewicz.

PIC_1-P-3219-1

zommer steinhof

Transport rannych Legionistów po bitwie pod Mołotkowem, na drodze pod Königsfelden (Ust-Czorna), 3 listopada 1914 r. – якраз після битви під Пасічною, пішли на Усть Чорну.

Karpaty.Travel.PL

Do bezpośredniego spotkania doszło 29 X pod Mołotkowem. Był to teren trudny, rozległy, górzysty, z bardzo urozmaiconą rzeźbą. Oddziały Legionowe dzień wcześniej stoczyły walki pod Bohorodczanami (kpt. Roja) i pod Babczem (kpt. Fabrycy), nie miały więc czasu umocnić stanowisk ani ustalić sposobu łączności – komenda Legionów nie miała tu ani jednego aparatu telefonicznego, tylko gońców i ordynansów na koniach. Siły legionowe liczyły około 6 tysięcy ludzi uzbrojonych w karabiny, nie miały broni maszynowej. Siły rosyjskie miały nie tylko przewagę liczebną, ale głównie przewagę techniczną: silną artylerię, kawalerię i karabiny maszynowe. W dodatku dowództwo austriackie wydawało zmienne rozkazy i to w takim tempie, że nie było mowy o ich realizacji. Mimo to bitwa trwała cały dzień. Legionistami dowodził pod Mołotkowem gen. Durski, a poszczególnymi grupami w walce kierowali: kpt. Roja, płk. Zieliński i kpt. Zagórski. Ten ostatni po południu 29 X zorganizował oddział 250 ludzi i brawurowo natarł na Rosjan, dzięki czemu otworzył drogę odwrotu do Pasiecznej. Około godziny 18. legioniści zaczęli się wycofywać, a wyczerpane wojska rosyjskie nie zorganizowały pościgu.

Legiony Polskie w Karpatach

Józef Haller wspominał: „Nadzwyczajnie radosny był wmarsz mego pułku do Mołotkowa, zwłaszcza do dworu państwa Matkowskich, którzy wraz z całą rodziną i mieszkańcami bardzo gościnnie podejmowali wojsko polskie, a legionowe piosenki rozbrzmiewały wesoło.

Niestety, niedługo potrwała ta idylla, gdyż już 28 października przyszedł rozkaz, by pułk mój zajął obronna pozycję  na wzgórzach mołotkowskich, stanowiących klucz obrony w razie ofensywy od północnego zachodu, a więc w kierunku Sołotwiny.”. [J. Haller, Pamiętniki, Londyn 1964]

I właśnie pod Mołotkowem, 29 października 1914 r. oddziały legionowe stoczyły jeden ze swoich najkrwawszych bojów.

Siedem batalionów legionowych, dwa szwadrony ułanów oraz dwa bataliony austriackie starły się z Rosjanami mającymi dwukrotną przewagę liczebną i dysponującym karabinami maszynowymi. Batalion Roi wdarł się do centrum Mołotkowa, lecz zagrożony okrążeniem musiał się wycofać.

Po kilku godzinach zaciętej walki pod Mołotkowem polscy żołnierze musieli opuścić plac boju. Ponieśli duże straty, około: 200 zabitych, 200 zaginionych, 489 rannych. Osobistym męstwem i zdecydowaniem odznaczyli się w walce, m.in. kpt. Włodzimierz Zagórski, por. Bogusław Olszewski, por. Marian Walewski.

Niepowodzenie pod Mołotkowem stało się przyczyną burzliwych dyskusji. Komendzie Legionów zarzucano złe dowodzenie. Zbyt późno też wezwane zostały posiłki. Na rezultacie boju zaważyło niewątpliwie także małe doświadczenie bojowe legionistów.

„Żołnierz legionowy nie był w pełni przygotowany do tak poważnego egzaminu. Za zbytni pośpiech, z  jakim dowództwo austro-węgierskie wysłało oddziały legionowe do walki, przyszło zapłacić wysoką cenę.” [S. Czerep, II Brygada Legionów Polskich,Warszawa 2007]

Po bitwie pod Mołotkowem w szeregi żołnierskie wkradło się zwątpienie. Zostało jednak wkrótce przezwyciężone świadomością, że rosyjska ofensywa w Karpatach została zatrzymana przy udziale oddziałów legionowych.

„Mimo jednak tych strat w żołnierzu legionowym wzrosła ufność we własne siły i świadomość, że w najcięższych chwilach one go nigdy nie zawiodą.” [W. Lipiński,Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905-1918, Warszawa 1990]

Po stu latach od pierwszych walk II Brygady, na przełęczy Rogodze Wielkie wciąż wznosi się legionowy krzyż, dziś metalowy, a u jego podnóża leży tablica, na której widnieje słynny czterowiersz. Pomnik poległych legionistów w Mołotkowie, zniszczony przez UPA, został odbudowany.

 

Odwiedziny w Molotkowie

Wszystkie się pola zazieleniły,
Śnieg potokami z gór spływa,
Od mołotkowskiej świeżej mogiły
Jakiś się tętent odzywa.
Dziwny, tajemny lęk ludzi bierze,
Trwożni czekają, zdziwieni,
Czyli to z grobu wstali żołnierze,
Co legli przeszłej jesieni?

Słychać już tętent, słychać na moście,
Tam — od potoków — od boru,
Pewno to konno znów jadą goście,
Do Mołotkowa — do dworu.

Jadą i, znużeni drogą,
Jakie wesołe ich miny,
Bo tu się przecież spodziewać mogą
Prawdziwie polskiej gościny.

Tu nie szczędzono — trza wspomnieć o tem —
Przyjęcia, dach, ni chleba,
Tego nie można zapłacić złotem,
Zapłacić piosenką trzeba.

Na Mołotkowa — hej! — Polu długiem
Wysokie zboże powschodzi,
Bo jest zorane granatów pługiem,
A żyzne krwią polskiej młodzi.

 

Pieśń ułożona i odśpiewana przez por. Bogusława Szula (oficera 3 pp II Brygady) w czasie uroczystego pożegnania korpusu oficerskiego 3 pp w posiadłości Matyldy Matkowskiej w Mołotkowie. Dwór mołotkowski znany był legionistom jeszcze z okresu bitwy, ponieważ w trakcie walki i bezpośrednio po jej zakończeniu właścicielka dworu przechowywała i ratowała rannych żołnierzy. Bolesław Roja zamieścił pod datą 14 (?) II 1915 r. opis uroczystości w dworku mołotkowskim (Legioniści w Karpatach…, s. 315):

„…Jesteśmy znowu w Mołotkowie. Gościnni co państwo w Mołotkowie (…) Masa nas była. Zwłaszcza oficerów 3 pułku, a kilku i z mego batalionu. Nawet tańców nie brakło pod wieczór. Wyglądamy wprawdzie nienadzwyczajnie, ja z zapuszczoną brodą i w ogromnych ciężkich buciorach. Wobec tego jednakowoż, że tańczył Haller i cała gromada, kręciłem się i ja, chociaż kuło mnie coś w boku.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s